Anarchizm - podstawy
Wiek XVIII charakteryzowała rewolucyjna walka robotniczego stanu z uciskającą go burżuazją. Najwięksi myśliciele tamtego okresu widzieli możliwość poprawienia sytuacji tylko w ogólno europejskim ruchu robotniczym, który musiał sam wywalczyć sobie prawa godne człowieka cywilizowanego. Prekursorami tego toru myślenia byli niepodważalnie Marks i Engels. Plan działania ich i im podobnym przewidywał ogólny strajk całego proletariatu. Obok tego całego robotniczego zamieszania nieco z dala kształtował się nowy nurt nazwany anarchizmem. Za jego głównego przedstawiciela uważa się Piotra Proudhona. Mówiąc ściślej poglądy tego pana określa się fachowo jako anarchizm indywidualistyczny ( ale o tym w następnym artykule ). Ten miły pan - Francuz z pochodzenia wychowany był w kręgu socjalizmu utopijnego, a wiadomo “czym skorupka za młodu…” - jako pierwszy do określenia swoich poglądów użył terminu anarchizm, a także sformułował jego pierwotne założenia ( o nich także później ). Określenie to pochodzi od greckiego “anarchos” co oznacza dokładnie: “pozbawiony władzy”. No właśni brak jakiegokolwiek aparatu zwierzchniego to główne założenie opisywanego nurtu. Podczas gdy wyznawcy ideologii Marksa odnajdywali źródło całego zła w klasie wyższej - burżuazji, anarchiści uznali za zło wcielone państwo. Państwo to jedynie przyrząd do prowadzenia wyzysku jednostki przez szantaż. Rząd straszy ludzi wizją ubóstwa i braku środków do życia: “chcesz jeść, musisz pracować”. A więc głównym celem było zniesienie aparatu władzy i wszystkiego co z nim związane: wojska, policji, podatków. Kolejną kwestią jest w jaki sposób doprowadzić do zaistnienia ustroju bezpaństwowego w praktyce? Czy poprzez stopniowe reformy, czy może,wykorzystując niezadowolenie ludu, na drodze rewolucji? Przeprowadzenie skutecznych reform, które miały by na celu zmianę ustroju, w państwie rządzonym silną ręką klasy wyższej było praktycznie niemożliwe. Trzeba zaznaczyć, że taka sytuacja utrzymywała się w prawie wszystkich krajach Europy. Władza skupiona była w rękach ludzi, którzy nie widzieli nic poza własnym tyłkiem i tylko o niego dbali, niwelując wszelkie zagrożenia. Pozostawała więc tylko droga przemocy,czyli zbrojnego przewrotu. W tej chwili pojawia się w anarchizmie motyw użycia siły, który przeplata się w całej jego historii, ale będąc raczej elementem pobocznym. Nie należy przyrównywać tej działalności do terroryzmu co ma miejsce w różnych publikacjach. Użyci siły jest uzasadnione jako jedyna skuteczna metoda dokonania zmian i zniesiona wyzyskującego ludzi państwa. Wśród anarchistów, mimo że jako ogół sprzeciwiali się oni organizowaniu się i dyktaturze proletariatu, zdarzały się plany wykorzystania buntującej się masy robotników do osiągnięcia najwyższego celu. Nie chciano jednak wyzyskiwać plebsu na zasadzie “pomogliście,a teraz wynocha”, ludzie ci mieli wiedzieć o co walczą i dlaczego. W anarchizmie zderzały się różne tendencje i kierunki. I tak możemy mówić o następujących nurtach:
* anarchizm indywidualistyczny ( anarchoindywidualizm ) K. Schmidt ,P. Proudhon , W. Godwin.
* anarchizm kolektywistyczny (anarchokolektywizm) Michał Bakunin.
* anarchizm komunistyczny Piotr Kropotkin.
* anarchizm syndykalistyczny ( syndykalizm lub anarchosyndykalizm) Georges Sorel .
Poszczególnymi zagadnieniami będę zajmował się w kolejnych artykułach w powyższej kolejności. Wymienić można też ostatni nurt, neoanarchizm ,czyli współczesny anarchizm. Jego zwolennicy jako podstawowe pytanie, które sobie zadają to jak pogodzić absolutną wolność jednostki z wymogami życia społecznego. Znajdują także przyczynę choroby społeczeństwa w urbanizacji i industrializacji. Lekarstwem na to ma być powrót do gospodarki agrarnej. Podsumowując: anarchizm to pogląd: uznający zbędność istnienia aparatu państwowego, ponad wszystko przedkładający wolność jednostki, istnienie bezpaństwowego ustroju opartego na związkach producenta z konsumentem. Anarchizm pokłada także wiarę w dobroć natury ludzkiej,czyli bezinteresowną uczciwość.
Maciek